ઈન્ડેક્સ

કાવ્ય :10

ઈન્ડેક્સ

*

સંશોધિકા,
શતાબ્દીઓની કે સહસ્રાબ્દીઓની,
બધી વ્યથાકથાઓ સામટી ઉકેલવા પ્રયત્ન કરીશ તો તું બેભાન જ થઈ જઈશ.

તને લાઈબ્રેરીમાંથી સીધી ICUમાં
લઈ જવી પડશે.
દસ મણ ઓક્સિજન ચઢે,
કદાચ તુ બચી જાય!

ફરીથી હિંમત કરે
તો ડીઓના ફૂવારાઓય ગોઠવવા પડશે-
થીજીને કાળા થઈ ગયેલા
લોહીના રેલાઓ,
બર્બરતાથી ચૂંથી કાઢેલ
ને પછી હજારો વર્ષોના નાળામાં સડતાં એ માસુમ દલિતાઓનાં કંકાલો ...

એટલે સ્વસ્થતાથી સંશોધન કરવુ હોય
તો જસ્ટ એક નાનકડી વ્યથાકથાથી શરુઆત કર,
અને તેય સાવ તાજેતરની.

જો આ પ્રેસકટિંગ્સ
ઊના અત્યાચારકાંડનાં છે.
સમાચાર છે :
મ્રુત ગાયનું ચામડું ઉતારતા
ચમાર પરવારનાં જ ચામડાં ઉતારી કાઢ્યાં ઉજળિયાતોએ!

પછી ઝાંઝમેર, ચિત્રોડીપુરા, જેતલપુર, પોરબંદર, જામનગર ...
એમ ગામદીઠ, શહેરદીઠ
કતરણ કાઢ.
મિડિયામાં ચગેલાં કરતાં, કોઈ
નહીં નોંધાયેલા
મ્રુતક સાથે જ ભોમમાં ભંડરાયેલ
વિતકની તને કલ્પના થાય છે?

કોઈ નિર્દોષ છૂટી ગયા હશે,
કોઈ મરી ગયા હશે
તો કોઈ જેલ કાપીને મજેથી જીવતાય હશે!
એમની જીભ તો હજી લલચાતી હશે
સ્માર્ટ , દલિત આધુનિકાઓને જોઈને!

સંશોધિકા,
વર્ષો થયેય પૂરો ન થાય તેવો તારો
'દલિત એટ્રોસિટીઝ એન્ડ સોશિયલ જસ્ટિસ'નો પ્રોજેકટ
અનેક પેઢીઓના પરિશ્રમ પછી પણ અધૂરો રહી જવાનો છે.
તું જુનો એક ઉકેલે,
ત્યાં તો સેંકડો નવાના ન્યૂઝ
લઈ આવે છે પત્રકારો,
કર્મશીલો.

હમણાં તો તું
આ માણસખાઉ ભેડિયાઓની
નામજોગ એક ઈન્ડેકસ જ તૈયાર કર.
દલિત યુવાઓ આ જંગલી પ્રાણીઓને જોવા-ઓળખવા માગે છે.

ઓકસફર્ડવાળા મલ્ટિ-વોલ્યૂમ સિરિઝ બહાર પાડે ત્યારે ખરા,
પણ એની એક કોપી
'ભીમ આર્મિ'ના કમાન્ડરને
તો જરુરથી પહોંચાડજે.

તે એમની ખબરઅંતર પૂછવા માગે છે :
કહે છે કે માણસની જાતમાં ખપી જતાં આ જંગલી જનાવરો માટે
એણે એક એનિમલ ફાર્મ ખોલ્યું છે.
ન્હોર કાપી લેવાથી,
શિંગડાં કાપી કાઢવાથી,
નાકમાં નાથ પહેરાવી દેવાથી
માણસ તો ઠીક,
જંગલી જાનવરમાંથી પાલતુ પ્રાણી
તો બનાવી શકાય, કદાચ.

*

નીરવ પટેલ

28-12-2018