Skip to main content

નિત નવી કવિતા

કાવ્ય : 37

*
સવાર પડે છે
ને એક નવી કવિતાની જરૂર પડે છે.
નવા દિવસના પડકારને પહોંચી વળવા આ જગતને કાં પ્રાર્થનાના પોકળ આશ્વાસનની જરુર પડે છે
કાં કવિતાના નક્કર સહારાની.
આજની કવિતા આગાહ કરે છે :
સાચવીને જજો શહેરમાં.
સૂરજ તો ઊગ્યો પણ ગઈ કાલ કરતાં આજે વધારે લોહિયાળ લાગે છે.
બે ટંકનો રોટલો રળવામાં તમે લોહીલુહાણ થઈ જાવ
કે ઈવન તમારી લાશ પણ આવે લિન્ચિંગથી લથપથ થઈ.
લોકો રામપૂરી ચાકૂ
ને સીતાપૂરી છરાઓ લઈ ફરે છે.
કોકના હાથમાં અકબરી તલવાર છે
તો કોકના હાથમાં ત્રિનેત્રી ત્રિશૂળ છે.
તમે જે વિશ્વાસે હાથલારી લઈ નીકળી પડતા હતા રોજેરોજ
તે વિશ્વાસની ગઈ કાલે જ કતલ થઈ ચૂકી છે.
એક બાઈકસવાર બાઉન્સરે
હળવે હાંકનાર હાથલારીવાળાને હલાક કરી દીધો
તે એની લાશ હજી હાંફે છે રાજમાર્ગ પર.
તમને સદાય આશા હતી આપસી ભાઈચારાની,
એ આશાનું મર્ડર થઈ ચૂક્યું છે ગઈ કાલે.
તમને એમ કે મને માર ખાતો જોઈ લોકો મને બચાવશે,
પણ પોતાના જીવને જોખમમાં મૂકીને મદદગાર થતા બંદાઓ
જખમી થઈ તરફડે છે રોડ પર.
એટલે લોકો ગઈ કાલ કરતાં વધારે શાણા થઈ ગયા છે,
અને સલામત અંતરેથી તમારી લાશને ઓળંગી રવાના થઈ જાય છે.
ગઈ કાલના માહોલ કરતાં
આજનો માહોલ ઓર ખતરનાક છે
અને આવતીકાલનો માહોલ એથી પણ વધારે ખતરનાક.
એટલે આજની તાજી કવિતા તમને સાબદા કરે છે :
શહેરીજનો ને ગ્રામીણો,
બે વખતનો રોટલો રળવા નીકળતાં પહેલાં સાચવીને ચાલવાનું રાખજો.
રખે માનતા કે બાજુવાળો તમારો પ્યારો દેશવાસી છે,
એ પોતાના જ દેશવાસીને ભરખી જાય તેવું ધર્મઆભડેલ જાનવર પણ હોઈ શકે છે.
આજની કવિતા તમને બે ઘડી વિચાર કરવા પ્રેરે છે :
મારા ગામનો, મારા શહેરનો, મારા દેશનો
આવો બદતર માહોલ કરનાર
એ પ્રજાદ્રોહી, એ દેશદ્રોહી,
એ ભાઈચારાભંજક
આખરે છે કોણ?
સવાર પડે છે
ને એક નવી કવિતાની જરૂર વર્તાય છે
લોકોને અને કવિને.
*
નીરવ પટેલ
24-1-2019

Comments

Popular posts from this blog

નિજમંદિર

આજકાલ ભગવાન ભક્તોથી ભારે નારાજ છે : નથી કોઈ દર્શને આવતું, નથી કોઈ મંદિરનો જિર્ણોદ્ધાર કરતું, નથી તો કોઈ મૂર્તિને વાઘા પહેરાવવા ફરકતું. નર્યો નાગડો ભિખારી બનાવી મૂક્યો છે ભગવાનને. ભક્ત ઘરે નથી તો ઓફિસે હશે એમ ધારી દિગંબર દેવ તો એની બેંકમાં પહોંચી ગયા, પણ ત્યાં તો પારસી પોચખાનાવાલાનો ફોટો. બાજુની ફ્રેઇમ તો ભગવાન વિનાની સાવ ખાલીખમ. બ્રાન્ચ મેનેજરની કેબિનમાં ગયા, તો કહે હું તો રુદિયામાં રાખું છું ભગવાનને. ભગવાન નિરાકાર છે, સર્વવ્યાપી છે, સર્વ જીવોમાં નિવાસ કરે છે. તો પછી મંદિરની શી જરુર, મૂર્તિની શી જરુર? પૂજારીની શી જરૂર? એ તો ભગવાનને ભક્ત સમજી ભાગવત સંભળાવવા લાગ્યો : હર મંદિરનો જિર્ણોદ્ધાર કરીને વિદ્યાલય બનાવો, વાચનાલય બનાવો, શૌચાલય બનાવો. ભગવાનને કેવળ હ્રદયમંદિરમાં સ્થાન આપો. ભગવાન તો નિર્ભ્રાન્ત થઈ ગયા, નિજમંદિરના ખંડેરને સરયૂ કાંઠે છોડીને, સ્વયંભૂ મૂર્તિના ચૂરેચૂરા કરીને, હંમેશને માટે નિરાકાર ને સર્વવ્યાપી થઈ ગયા. ભક્ત વિના મંદિરના ભગવાન કેટલું જીવી શકે? ભગવાન હવે જીર્ણશિર્ણ અપૂજ મંદિરમાં નહીં પણ ભક્તોના હ્રદયમાં બિરાજે છે. સૂની દાનપેટી ને...

અલવિદા સરસ્વતી

કાવ્ય : 62 * મને પ્રેમ કરવા બદલ તારો આભાર, પ્રિય સરસ્વતી. મેં કઠોર તપ કરી તને પ્રાપ્ત કરી હતી તારા બ્રહ્મર્ષિ પિતા પાસેથી. સાહીઠ રાત્રિઓમાં તારી કૂખે સાહીઠ કવિતાઓ જન્મી, અને હવે તું વદાડ પૂરો થતાં વિદાય માંગે છે. સ્વર્ગનાં સુખ છોડી તું એક દલિત કવિની કમ્પેનિયન બની, તેં તારાં શ્વેત વસ્ત્રો ફગાવી દીધાં, તેં સ્મશાની રાખે રજોટાયેલ સાડી ઓઢી લીધી, તું અસ્પ્રુશ્યા બની ગઈ, થેરવાડામાં રહેવા આવી, વાળુ માગવા તેં તારી મધુર વીણાને વેગળી કરી, થેરી...થેરી... કહી સવર્ણો તારું અપમાન કરતા, અરે, વહેલી સવારે એમનું પાયખાનું પખાળતાં એમની વાસનાથી તું માંડ માંડ બચી... પ્રિય સરસ્વતી, અલવિદા. મને પ્રેમ કરવા બદલ તારો આભાર. હું તો ઈચ્છું કે તું આજીવન મારી સાથી-સંગી બની રહે. પણ તેં મને સાહીઠ બચ્ચાંઓની સોગાત આપી છે, તે સાહીઠ સરસ્વતીના અવતાર છે. એ સાઈઠ કવિતાઓ જે આપણાં લવ-ચિલ્ડ્રન છે તે કાલે તેમની રુદ્રવીણાઓ વગાડશે ને સ્વર્ગ-પ્રુથ્વીની સરહદો છિન્નભિન્ન કરી કાઢશે, પ્રુથ્વી પરની બધી કુરુપતાઓને ભગાડી મૂકશે, તેઓ સાહીઠ રાત્રિઓના વદાડ પર નહીં પણ દલિત કવિઓની સાથે આજીવન સંસાર માંડશે પ્રુથ્વી પર. સરસ્વતી, સા...

મિથક અને કવિતા

કાવ્ય : 63 * ગૂઢ પ્રક્રુતિથી અચંબિત માનવી મિથક રચે છે, તો પ્રક્રુતિનાં રહસ્યો પામતાં આધુનિક કવિ મિથકને બદલે કવિતા રચે છે, કોઈ એને ભલી કહે કે ભૂંડી, એબ્સર્ડ કહે કે સરરિયલ. અલબત્ત, કલ્પનાનાં નિર્બંધ ઉડ્ડયનો વિના નથી રચાતી કવિતા કે નથી ઘડાતાં મિથક. કવિતાની જેમ મિથકનેય પોતાનું આગવું લોજિક હોય છે, અલબત્ત, જે તે કાળને સુલભ અને સીમિત. જાદુગરની જેમ મિથક જાનવરને માનવ કે દેવ બનાવી શકે છે, અને વાઈસ વર્સા. લોકો એને પવિત્ર, પૂજાર્હ, પરમેશ્વર માને છે. મિથક માનવીને પ્રક્રુતિ સામે લાચાર પ્રાણી બનાવે છે. આધુનિક કવિતા એના આગવા લોજિકથી મિથકના એ પરમેશ્વરને એના મૂળ જાનવર અવતારમાં બતાવી શકે છે, કવિતા નિર્ભ્રાન્ત, નિર્ભય અને સંપ્રજ્ઞ કરે છે માનવીને. મિથકાર સરસ્વતીને માતા અને દેવી માને છે ને માને છે કે એની ક્રુપાથી જ માનવીને વાણી અને વિદ્યા પ્રાપ્ત થાય છે. કવિ કલ્પનાના ઉડ્ડયનમાં સરસ્વતીને પ્રેયસી માને છે ને એ યુગલના પ્લેટોનિક પ્રેમથી એમને જોરાવર દીકરીઓ જન્મે છે, કવિતાઓ જન્મે છે, જે દલિતોની મુક્તિદાત્રી બને છે. મિથક અને કવિતા બન્નેમાં કલ્પનાતીત ઉડ્ડયનો હોય છે. મિથક લાચાર બનાવે છે, કવિતા નિ...