Rip Wan Winkle

કાવ્ય : 13

*

રિપ વાન વિંકલ
વીસ વર્ષે ઊઠ્યો,
ત્યારે આખી દુનિયા બદલાઈ ગયેલી.

આખું શહેર તળેઉપર થઈ ગયેલું.
દાતરડાં-કોદાળી બનાવવાની એની કોઢ ખોદાઈ ગયેલી.
અબ્દુલ ભાડભુંજાની શિંગચણાની ભઠ્ઠીય ખોદાઈ ગયેલી.
માવજીભૈની મીઠાની વખાર પણ ખોદાઈ ગયેલી.

રાક્ષસી થાંભલા ઉપર મેટ્રો ચઢી ગયેલી.
BRTSએ આખો મારગ હોઈયાં કરી કાઢેલો.
ખળખળ વહેતી સાબરમતીના કાંઠે rccની તોતિંગ પ્રવેશબંધી દિવાલો ચણાઈ ગયેલી.
આખા કાંકરિયા તળાવને ટિકિટ લઈને જોવાનું જેલખાનુ બનાવી દીધેલું.

આખું શહેર એક મોટું બોગદું થઈ ગયેલું,
એમાં સનનન કરતી ગોળી છૂટે એમ
બૂલેટ ટ્રેનમાં બેસી મુંબઈના શેઠિયાઓ આંખના પલકારે સ્માર્ટ સિટી પૂગી જાય.

એ સૂતો ત્યારે તો આખું શહેર
વહાલુ વહાલુ ને મોકળું મોકળું હતુ.
સૌ એકબીજાને ઓળખતાં હતાં,
અજાણ્યાંય મેળે આવ્યાં હોય એમ ઉમળકાથી મહાલતાં હતાં.

એણે આંખ ચોળીને પોતાના પાડોશી અબ્દુલ ચણામમરાવાળાને પૂછ્યું :

'ક્યાં ગયું આપણું શહેર?
મારી કોઢ ને તારી ભઠ્ઠી,
ને આપણા પરિવારો ને પાડોશીઓ?

વિંકલ, વિકાસના વાવાઝોડાની ઝપેટમાં આવી ગયું છે આપણું શહેર છેલ્લા બે દશકાથી.

જૂના ધંધા, જૂની ભાગીદારીઓ,
જૂની કોઢો ને જૂની પેઢીઓ,
જૂના ઘરાક ને જૂના વેપારીઓ,
અરે જૂની પેઢિઓ જૂના સંબંધો,
બધું મૂળ સાથે ઉખડી ગયું
આ વિકાસના વાવાઝોડામાં.

હવે તો શહેર સ્માર્ટ સિટી થઈ ગયું છે.
રિપ, હવે તું દાઢી નહીં રાખી શકે,
આ શહેરના નાગરિક ગણાવું હશે તો
તારે ક્લીન શેવ રહેવું પડશે.

અને હા, તારે તારું આ વિદેશી-વિધર્મી-વિચિત્ર નામ પણ બદલવું પડશે.
રિપના બદલે રામ કે રામદાસ જેવું કોઈ પવિત્ર નામ રાખવું પડશે.

અરે તને તો એય ખબર નહીં હોય આપણા શહેરનું તો નામય બદલાઈ ગયું છે!

જો પહેલાં જેવો લઘરો રહ્યો
ને ટોળાંઓ વચ્ચે ઝડપાઈ ગયો
તો તારું લિંચિંગ નક્કી.
હા, રામનામી ઓઢતોપહેરતો થઈ જઈશ તો તને કોઈ નહીં વતાવે.

અને આંગણે જીવતી ગાય બાંધેલી રાખીશ તો તો સૌના તારા પર ચાર હાથ.
કોઢમાં શું બળ્યું છે?
ગૌમૂત્ર ને ગોબરનાં પાઉચનું એક હાઈટેક સ્ટાર્ટ-અપ લોંચ કર આ વાઈબ્રન્ટ સમિટમાં.

દેશી હિસાબ ભૂલી જા,
ડિજિટલ થઈ જા ડિજિટલ!

વિદેશોની ખેપો કરતા આપણા નવા નગરપતિ નીરોની કલ્પનાની કમાલ છે આ.
એમને બધું મોડર્ન ને વાઈબ્રન્ટ ગમે છે.
વિદેશ ગયા નથી કે નવો આઈડિયા લાવ્યા નથી.

રિપ તો પોતાના પાડોશી અબ્દુલ ચણાવાળાની આ અગડંબગડં વાતો સાંભળીને સુન્ન થઈ ગયો.

એને થયું, આના કરતાં તો હું જાગ્યો જ ના હોત તો સારુ.
હવે આ સ્માર્ટ સિટીમાં એના જેવા જૂના માણસે કેમ કરી જીવવું ?

રિપ તો કફન જેવી લાંબી સોડ તાણીને ફરીથી કદી ન ઉઠાય તેવી મહાનિંદરમાં પોઢી ગયો.

*

નીરવ પટેલ

31-12-2018